دستگاهها در قبال خبرنگاران چه مسئولیتی دارند؟ / خبرنگاران؛ شرکای راهبردی و نه منتقدان مزاحم
گروه استان ها- ایفای مسئولیت واقعی دستگاهها در قبال خبرنگاران، ضرورتی راهبردی است چرا که خبرنگار نه منتقدی مزاحم بلکه شریکی مؤثر در مسیر حکمرانی مطلوب و توسعه پایدار است. به گزارش تابناک قم، در منظومه حکمرانی مطلوب، رسانهها و خبرنگاران نه در حاشیه بلکه در متن فرآیندهای توسعه، نظارت و اصلاح قرار دارند.
خبرنگار صدای جامعه است، صدایی که اگر شنیده نشود پژواک خاموشی و انفعال در ساختارهای قدرت طنین خواهد انداخت و از اینرو مسئولیت دستگاهها در قبال خبرنگاران مسئولیتی بنیادین، چندلایه و مستمر است که باید از سطح شعار و مناسبت به سطح سیاست و ساختار ارتقا یابد.
اصل پاسخگویی و شفافیت اطلاعات، سنگبنای تعامل دستگاهها با رسانههاست و خبرنگار برای ایفای نقش حرفهای خود نیازمند دسترسی آزاد، سریع و دقیق به اطلاعات عمومی است و هرگونه تأخیر، ابهام یا امتناع از ارائه اطلاعات، نهتنها مانع فعالیت رسانهای است بلکه به تضعیف اعتماد عمومی و گسترش فضای شایعهپذیری منجر میشود.
دستگاهها باید با تعریف سازوکارهای مشخص از جمله واحدهای ارتباط با رسانه، سامانههای شفافسازی و آموزش مدیران، زمینه تعامل مؤثر با خبرنگاران را فراهم سازند.
اصل صیانت از امنیت حرفهای و آزادی بیان خبرنگاران ضرورتی غیرقابلاغماض است و خبرنگار باید بتواند بدون ترس از تهدید، فشار یا برخوردهای سلیقهای، به نقد، تحلیل و گزارشگری بپردازد.
برخوردهای محدودکننده با خبرنگاران، نهتنها ناقض حقوق بنیادین آنان است بلکه به تضعیف سرمایه اجتماعی و انسداد مسیر اصلاحات منجر خواهد شد و دستگاهها موظفاند با تدوین دستورالعملهای حمایتی، آموزش مدیران و همکاری با نهادهای صنفی از امنیت حرفهای خبرنگاران صیانت کنند.
اصل تعامل سازنده و مشارکت رسانهها در سیاستگذاری عمومی باید در دستور کار نهادها قرار گیرد و رسانهها صرفاً ناظر نیستند، آنان میتوانند در تبیین سیاستها، شناسایی چالشها و ارتقای کارآمدی دستگاهها نقشآفرینی کنند.
این مهم مستلزم پذیرش نقش رسانهها بهعنوان شرکای راهبردی، نه منتقدان مزاحم، و ایجاد بسترهای گفتوگوی مستمر، نشستهای تخصصی و پاسخگویی واقعی است.
اصل حمایت ساختاری از خبرنگاران از جمله بیمه، امنیت شغلی، آموزش حرفهای و پشتیبانی حقوقی باید در سطح سیاستگذاری ملی و محلی مورد توجه قرار گیرد.
خبرنگاری که دغدغه معیشت، امنیت یا آموزش دارد نمیتواند با تمرکز و جسارت به ایفای نقش حرفهای خود بپردازد و دستگاهها بهویژه نهادهای فرهنگی و رسانهای باید با تدوین برنامههای حمایتی، زمینه ارتقای کیفیت و امنیت فعالیت خبرنگاران را فراهم آورند.
در نهایت، مسئولیت دستگاهها در قبال خبرنگاران، مسئولیتی اخلاقی، قانونی و راهبردی است و این مسئولیت نه در قالب تبریکهای نمادین، بلکه در ساختارهای اجرایی، رفتارهای مدیریتی و سیاستهای عملیاتی باید تجلی یابد.
رسانه آزاد، خبرنگار امن، و دستگاه پاسخگو، سه ضلع مثلثیاند که بدون هر یک، مسیر توسعه و عدالت، ناهموار خواهد بود.
روز خبرنگار بر خبرنگاران مبارک.
یادداشت: محمدرضا قربان زاده؛ روزنامه نگار و فعال رسانه
/ص/